Wybierz swój język

Facebook Login Google Login Twitter Login

Rozmowa Dariusza Bohatkiewicza z prof. Andrzejem Suchcitz, kierownikiem archiwum

To fascynująca, wielowątkowa opowieść o Instytucie i Muzeum im. Generała Władysława Sikorskiego w Londynie — placówce, która przez dziesięciolecia przechowuje, opracowuje i upowszechnia dziedzictwo II Rzeczypospolitej na emigracji oraz historię Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Rozmowa została zarejestrowana w jednej z historycznych sal Instytutu, nieopodal Hyde Parku, w miejscu, które zdaniem rozmówców powinno być obowiązkowym punktem odwiedzin dla każdego Polaka odwiedzającego Londyn.

Instytut powstał w 1945 roku z inicjatywy środowisk emigracyjnych, które przewidywały utratę międzynarodowego uznania przez legalny rząd polski na uchodźstwie. Głównym celem była ochrona zbiorów, dokumentów i archiwów przed możliwością przejęcia ich przez komunistyczne władze w Warszawie. Brytyjscy doradcy zaproponowali, by instytucja miała charakter fundacji powierniczej, niezależnej od struktur rządowych, co uchroniło ją przed ewentualnym naciskiem ze strony nowych władz PRL.

Instytut od początku działał w dwóch obszarach: jako muzeum dostępne dla publiczności oraz jako archiwum historyczne. Znajdują się tam także dzienniki jednostek wojskowych, meldunki z frontów, sprawozdania po bitwach (jak Monte Cassino czy Arnhem), a także spuścizny po osobach prywatnych i organizacjach polonijnych.

Zbiory są systematycznie digitalizowane – obecnie ponad 2 miliony stron dokumentów zostało zdigitalizowanych, a część z nich jest dostępna online.

W Instytucie przechowywane są unikalne eksponaty, takie jak:
* biało-czerwona flaga zawieszona po zwycięstwie pod Monte Cassino,
* odznaczenia i mundur generała Władysława Andersa, w tym buty podarowane mu przez Stalina,
* sztandary pułków przedwojennego Wojska Polskiego oraz oddziałów walczących na Zachodzie,
* dokument nominacyjny Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego na prezydenta RP, podpisany przez Ignacego Mościckiego,
* pamiątki po gen. Maczku i jego żołnierzach, w tym flaga z jego samochodu oraz trofea zdobyte w Wilhelmshaven,
* orzeł z dowództwa floty w Oksywiu odzyskany przez 1. Dywizję Pancerną,
* flakonik Naczelnika Państwa, porcelana saska, dokumenty z czasów napoleońskich,
* mapa z ucieczki ORP Orzeł z Tallina,
* kronika Dywizjonu 303 oraz inne pamiątki po polskich lotnikach w RAF.

 

W 1988 roku do Instytutu dołączono Studium Polski Podziemnej – niezależną wcześniej jednostkę zajmującą się dokumentacją Armii Krajowej i Polskiego Państwa Podziemnego. Mimo włączenia do struktur Instytutu, zachowało ono swoją wewnętrzną autonomię i oddzielne archiwum.

Instytut pełni ważną rolę edukacyjną, oferując wykłady online, lekcje historii dla polskich szkół sobotnich na emigracji oraz oprowadzanie po muzeum. Funkcjonuje głównie dzięki zaangażowaniu wolontariuszy i niewielkiego zespołu etatowych pracowników. Wśród nich wspomniano m.in. Izabelę Wolff, która przez 29 lat bezinteresownie wspierała Instytut.

Placówka, choć nigdy nie otrzymywała regularnych dotacji rządowych, przetrwała dzięki zaangażowaniu i wsparciu Polonii. W ostatnich latach korzystała również ze środków przyznawanych przez Ministerstwo Kultury w ramach projektów digitalizacyjnych.

Rozmówcy podkreślają, że Instytut pełni również funkcję „ambasady kultury” i strażnika ciągłości państwowej II Rzeczypospolitej. W jego murach odbywały się ważne wydarzenia polityczne na emigracji, takie jak zaprzysiężenia egzekutywy Zjednoczenia Narodowego.

Przypomniano też historyczne postaci i odwiedziny – m.in. Winstona Churchilla czy prezydentów Polski po 1990 roku, którzy traktowali Instytut jako miejsce reprezentujące autentyczną, niepodległą Polskę.

Pod koniec rozmowy pojawia się pytanie o przyszłość instytucji – czy zbiory powinny wrócić do Polski. Odpowiedź jest jednoznaczna: Miejsce Instytutu jest w Londynie. To właśnie tutaj jego obecność służy edukacji międzynarodowej i przypomina o dramatycznych losach Polski w XX wieku.

Rozmowa kończy się refleksją o nieprzemijającej wartości archiwaliów i eksponatów. Każdy dokument, nawet pozornie nieistotny, może kiedyś okazać się kluczem do odkrycia nowej prawdy historycznej. Dlatego zadaniem Instytutu jest nie tylko przechowywanie, ale przede wszystkim udostępnianie tych skarbów kolejnym pokoleniom – zarówno Polakom, jak i obywatelom innych krajów.

Redaktor Maria Anna Furman

Jeśli doceniasz naszą pracę i chcesz nas wesprzeć, zachęcamy do subskrypcji. Klikając przycisk „Subskrybuj” i przekazując symboliczną kwotę 2 funtów miesięcznie, nie tylko wspierasz rozwój kanału Wyspa TV, ale także zyskujesz dostęp do ekskluzywnych treści premium. Twoje wsparcie pozwala nam tworzyć jeszcze lepsze materiały – dziękujemy!

Poznaj właścicieli Wyspa TV:

Maria Anna Furman CEO Golden Rule Ltd | Pomysłodawca i współzałożyciel Wyspa TV | Twórca projektów: Stars Night Awards | Liderzy Jutra | WINS Magazine

Przemysław Majdak Współzałożyciel oraz Dyrektor ds. Produkcji Treści w Wyspa TV | Web Developer

Subskrybuj teraz | Usuń reklamy i odblokuj treści premium

Zaloguj się
Subskrybuj

Polecamy

Golden Rule
Wyspa TV
Social Initiatives Foundation
Wins Magazine
Maria Anna Furman
Trustpilot
Social Initiatives Foundation

Book Your Tickets for Stars Night Awards 2026

Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.

Zarezerwuj Bilet na Stars Night Awards 2026

Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.
Please fill the required field.